Republika Górskiego Karabachu - Republika

Republika Górskiego Karabachu istniała jako de facto niepodległe państwo na Kaukazie Południowym od 1991 do 2024 roku, chociaż nie była uznawana przez społeczność międzynarodową.1991. 2 września: na wspólnym spotkaniu Autonomicznego Regionu Górskiego Karabachu i sąsiedniego Obwodu Saumiańskiego proklamowano powstanie Republiki Górskiego Karabachu. Ten krok nie został uznany przez Azerbejdżan. Po ogłoszeniu niepodległości napięcia między Górskim Karabachem, w którym większość stanowią Ormianie, a Azerbejdżanem wzrosły, co doprowadziło do krwawej wojny. W wojnie Górski Karabach, przy wsparciu Armenii, skutecznie bronił swoich terytoriów, a także okupował otaczające go terytoria Azerbejdżanu. Zawarto porozumienie o zawieszeniu broni przy mediacji Rosji, które de facto ustaliło niepodległość Górskiego Karabachu i terytoriów kontrolowanych przez siły ormiańskie. Pomimo zawieszenia broni konflikt o status Górskiego Karabachu nie został rozwiązany. Społeczność międzynarodowa nadal postrzegała to terytorium jako część Azerbejdżanu. Górski Karabach rozwinął własną strukturę rządową, armię i inne instytucje państwowe. Jej gospodarka w dużej mierze opierała się na wsparciu ze strony Armenii. Ludność tego obszaru była w przeważającej mierze Ormianami. Na granicy regularnie dochodziło do drobnych starć między siłami azerskimi i ormiańskimi.2020. 27 września Azerbejdżan rozpoczął szeroko zakrojoną ofensywę militarną przeciwko Górskiemu Karabachowi. Siły azerskie, wyposażone w nowoczesną broń i wspierane przez Turcję, odzyskały znaczące obszary, w tym strategicznie ważne miasto Susę (ormiański: Հայերենի Հայերեն).2020. 9 listopada podpisano kolejne porozumienie o zawieszeniu broni, przy pośrednictwie Rosji. W rezultacie Górski Karabach stracił otaczające go terytoria Azerbejdżanu, które posiadał od 1994 r., a rosyjscy żołnierze sił pokojowych przejęli również kontrolę nad korytarzem Lachin, zapewniając jego połączenie z Armenią. Wojna w 2020 r. znacznie osłabiła pozycję Górskiego Karabachu. Blokada korytarza Lachini przez Azerbejdżan w 2022 r. doprowadziła do kryzysu humanitarnego w tym rejonie. We wrześniu 2023 r. Azerbejdżan rozpoczął kolejną ofensywę militarną, która doprowadziła do kapitulacji przywódców Górskiego Karabachu. 2023. 28 września Prezydent Republiki Górskiego Karabachu podpisał dekret o rozwiązaniu wszystkich instytucji państwowych republiki ze skutkiem od 1 stycznia 2024 r. Po ofensywie z 2023 r. zdecydowana większość ludności ormiańskiej z Górskiego Karabachu uciekła do Armenii.2024. 1 stycznia Republika Górskiego Karabachu de facto przestała istnieć, a terytorium przeszło pod całkowitą kontrolę Azerbejdżanu.

Republika Górskiego Karabachu (od 2017 r. Republika Arcach) była de facto niepodległym państwem od 1991 do 2024 r. W tym czasie Republika Górskiego Karabachu emitowała własną walutę, choć w codziennym użytku powszechniej używano dramów armeńskich. 1991–2003: W tym okresie Republika Górskiego Karabachu nie emitowała własnych oficjalnych monet ani banknotów. Na terytorium Górskiego Karabachu w obiegu znajdowały się manaty azerskie i dram ormiański. 2003–2004: Republika Górskiego Karabachu po raz pierwszy wydała własne monety o własnych nominałach (dram i lumę) w 2003 r., a banknoty w 2004 r. Stworzono je przede wszystkim w celach numizmatycznych i wzmocnienia tożsamości narodowej. Nominały monet były następujące: 50 lum, 1 dram i 5 dram. Banknoty wydano w nominałach 2, 10, 25, 50, 100 i 500 dramów. 2004-2023: Kontynuowano emisję monet i banknotów okolicznościowych. W obiegu znajdowały się także banknoty o nominałach 1000, 2000, 5000 i 10 000 dramów. Kurs wymiany drama arkahijskiego został powiązany z dramą armeńską. 2024: W wyniku ofensywy Azerbejdżanu w 2023 r. Republika Górskiego Karabachu przestała istnieć 1 stycznia 2024 r. Tego dnia dram ormiański przestał być również oficjalną walutą. Na monetach i banknotach często pojawiały się symbole republiki, postacie historyczne i zabytki kultury. Wydawane pieniądze były przeznaczone przede wszystkim dla kolekcjonerów, a użycie dram ormiańskich pozostało dominujące w codziennym życiu gospodarczym. Dram ormiański nigdy nie zyskał uznania międzynarodowego, zgodnie z ograniczonym uznaniem republiki.