Holandia - okupacja niemiecka

Życie w Holandii podczas okupacji niemieckiej (1940-1945) było niezwykle trudne i różnorodne. Okupacja głęboko wpłynęła na wszystkie aspekty holenderskiego społeczeństwa, od życia codziennego po gospodarkę i politykę, kulturę i opór. W maju 1940 r. armia niemiecka szybko wkroczyła do Holandii. Bombardowanie Rotterdamu było szczególnie traumatyczne. Rodzina królewska uciekła do Londynu, gdzie utworzono holenderski rząd na uchodźstwie. Arthur Seyss-Inquart został mianowany Reichskommissar, reprezentującym rząd niemiecki. Wprowadzono bony żywnościowe i reglamentację innych produktów. Dotkliwie odczuwano braki praktycznie wszystkiego, łącznie z żywnością, odzieżą i paliwem. Niemcy nałożyli ścisłą cenzurę na prasę, radio i inne media. Kraj zalała silna propaganda nazistowska. Ograniczono swobodę przemieszczania się obywateli i wprowadzono godzinę policyjną. Wielu Holendrów było zmuszanych do pracy w przemyśle zbrojeniowym w Niemczech. Aresztowania, naloty i deportacje utrzymywały ludzi w ciągłym strachu. Niemcy stopniowo wprowadzali antysemickie prawa i regulacje, które izolowały ludność żydowską od społeczeństwa. Wprowadzili obowiązek noszenia żółtej gwiazdy. Żydom odebrano własność i pracę, ograniczono ich wolności. Ponad 100 000 holenderskich Żydów deportowano do obozów koncentracyjnych, gdzie większość z nich została zamordowana. Holandia miała największy odsetek ludności żydowskiej deportowanej z jakiegokolwiek okupowanego kraju Europy Zachodniej. Społeczeństwo holenderskie wykazywało różne formy oporu wobec okupacji niemieckiej. Wydawano tajne gazety i ulotki informujące ludność o rzeczywistej sytuacji i działalności ruchu oporu. Wielu Holendrów ukrywało Żydów i inne prześladowane osoby przed władzami niemieckimi. Grupy oporu przeprowadzały operacje sabotażowe przeciwko niemieckiej infrastrukturze. Niektórzy zbierali informacje dla Aliantów. Odbyło się kilka poważnych strajków przeciwko okupacji, takich jak strajk w Amsterdamie w lutym 1941 r. przeciwko deportacji Żydów. Niestety, część społeczeństwa holenderskiego współpracowała z niemieckimi okupantami. Byli i tacy, którzy zgłaszali się na ochotnika do armii niemieckiej (Waffen-SS). Niektórzy zostali członkami Partii Nazistowskiej (NSB) i aktywnie uczestniczyli w realizacji celów okupantów. We wrześniu 1944 roku alianci rozpoczęli wyzwalanie Holandii od południa. Całkowite wyzwolenie Holandii nastąpiło w maju 1945 roku wraz z kapitulacją Niemiec.

Niemcy zmienili holenderski system monetarny podczas okupacji, aby lepiej odpowiadał ich własnemu i wojennemu wysiłkowi. Walutą Holandii był gulden, który opierał się na standardzie złota. Monety wybijano ze srebra, niklu, brązu i miedzi. Banknoty zostały wydane przez Nederlandsche Bank (Holland Bank). Niemcy ustalili kurs wymiany guldena na niemiecką markę, co oznaczało, że gospodarka holenderska znalazła się pod wpływem niemieckim. Najeźdźcy wprowadzili nowe monety, których materiał i wygląd różniły się od poprzednich. Ze względu na wysiłek wojenny brakowało srebra i innych metali szlachetnych, więc używano tańszych materiałów, takich jak cynk i żelazo. Nowe monety często zawierały symbole Cesarstwa Niemieckiego, chociaż w Holandii używano ich oszczędniej niż na innych okupowanych terytoriach. Podczas okupacji rozwinęła się inflacja, co spowodowało konieczność wydawania monet o mniejszych nominałach. Poprzednie monety holenderskie były stopniowo wycofywane z obiegu. Zmiany zaszły również w dziedzinie banknotów, choć być może mniej drastyczne niż w przypadku monet. Nederlandsche Bank mógł nadal emitować banknoty, ale tutaj również przeważały wpływy niemieckie. Charakterystyka monet podczas okupacji: Były one głównie wykonane z cynku (Zn) i żelaza (Fe), ale były też monety wykonane ze stali. Zaprzestano bicia starych monet z metali szlachetnych. Na monetach często widniał napis „Nederland”, jednak wcześniejsze symbole holenderskie (np. portret królowej Vilmy) zanikły lub pojawiły się w bardziej stylizowanej formie. Niemiecki orzeł pojawiał się także na niektórych monetach, choć było to rzadsze zjawisko. Wydano różne nominały, takie jak monety 1, 5, 10 i 25 centów. Po wojnie Holandia przywróciła swój poprzedni system monetarny, choć zajęło to trochę czasu. Monety emitowane w czasie okupacji stopniowo wycofywano i zastępowano monetami podobnymi do tych emitowanych przed wojną lub o zupełnie nowych wzorach.