Polska - Unia polsko-litewska

Okres istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów, trwający od 1385 do 1569 roku, był okresem unii personalnej między obydwoma państwami. Wszystko zaczęło się od unii krewskiej, zgodnie z którą II. Wielki książę litewski Jagiellończyk poślubił polską królową Jadwigę I i został koronowany na króla Polski. Unia personalna istniała z kilkoma przerwami aż do unii lubelskiej w 1569 r., na mocy której oba państwa połączyły się w ściślejszą unię realną. W tym okresie polityka zagraniczna obu krajów była skoordynowana, miały one wspólną armię, ale ich administracja wewnętrzna pozostała odrębna.

Mennictwo Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1385–1569) jest złożone, ponieważ oba kraje miały różne systemy monetarne aż do unii lubelskiej (1569), chociaż poprzez unię personalną istniało pewne nakładanie się i wzajemne oddziaływanie. Po przystąpieniu dynastii Jagiellonów do królestwa nie doszło natychmiast do unii monetarnej. W Polsce nadal obowiązywał poprzedni system monetarny, oparty na denarze, groszu i złotym krakowskim. Złoty krakowski nie był jeszcze monetą bitą w całości, lecz jednostką rozliczeniową, zazwyczaj równą 48 garom krakowskim. Główne monety: Denar: Mała srebrna moneta, podstawa systemu monetarnego. Garas (grossus cracoviensis): Srebrna moneta o wyższej wartości, wzorowana na czeskim garasie. Była to ważna moneta handlowa. Złoty: Funkcjonował jako jednostka rozliczeniowa, ale pod koniec epoki pojawiły się także pierwsze złote monety złotowe. Najważniejszą mennicą królewską był Kraków, ale działały także mennice okresowe lub lokalne w innych miastach (np. w Malborku, Lublinie, Poznaniu). Litwa miała własny system monetarny, różny od polskiego. Podstawą litewskiego systemu monetarnego był denar litewski lub pengas, który miał mniejszą wartość niż denar polski. Główne monety: Pengas (denár litewski): Mała srebrna moneta. Garas litewski: Srebrna moneta podobna do polskiego garasa, lecz o innej wadze i wartości. Półgrosz: Moneta o wartości pół grosza. Wilno było najważniejszą litewską mennicą, w której bito litewskie monety. Waluty obu krajów miały różne wartości. Polski grosz był zazwyczaj bardziej wartościowy od grosza litewskiego. Kurs wymiany obu walut ulegał ciągłym zmianom w zależności od sytuacji gospodarczej i politycznej. Handel między dwoma krajami wymagał wymiany monet, co komplikowało stosunki gospodarcze. Mimo że nie istniała formalna unia monetarna, unia personalna i interesy gospodarcze z czasem doprowadziły do ujednolicenia systemów monetarnych. W połowie XVI wieku, w trakcie przygotowań do unii, zrodziła się idea jednolitego systemu monetarnego, jednak unia lubelska również nie od razu ją wcieliła w życie.